Adam Kalwar, Roman Filipek, Paweł Madejski, Krzysztof Pytel, Franciszek Kurdziel

Bilans energetyczny agregatu kogeneracyjnego zasilanego gazem kopalnianym

W artykule przedstawiono wyniki badań układu odzysku ciepła silnika gazowego pod kątem efektywnego wykorzystania energii zawartej w paliwie, co pozwoliło na określenie najbardziej wydajnego wariantu pracy silnika gazowego. Dokonano również porównania danych producenta z wynikami osiąganych parametrów eksploatacyjnych. Przeprowadzone symulacje na modelu układu pozwoliły wyznaczyć optymalny zakres obciążeń silników. Wyniki analiz wskazały również, który wariant układu odzysku ciepła z silnika jest najbardziej efektywny.

Słowa kluczowe: silniki gazowe, gaz kopalniany, gaz koksowniczy, paliwo gazowe, kogeneracja

https://doi.org/10.7494/miag.20234.1.557.7

Tłumaczenie PL

Tomasz Krakowski

Badania magnetyczne lin stalowych w miejscach trudno dostępnych

Rosnące wymagania dotyczące bezpieczeństwa, niezawodności oraz jakości powodują, że badania lin stalowych stały się nieodłącznym elementem zarówno etapu produkcji, jak i eksploatacji. Podstawową metodą stosowaną w tym zakresie jest metoda badań magnetycznych lin stalowych (MTR). Mimo szeroko rozwiniętej wiedzy, aparatury i metod analizy sygnałów diagnostycznych trudno dostępne miejsca oraz zakończenia lin stalowych nie są w pełni objęte diagnostyką. Kontrola wizualna, która jest jedną z podstawowych metod badań nieniszczących w tym obszarze, ma istotne ograniczenia. Defektoskopia magnetyczna to dziedzina, w której powstają nowe rozwiązania i konstrukcje przeznaczone do badań lin stalowych. W artykule przedstawiono przykłady rozwiązań wykorzystywanych do diagnostyki miejsc o utrudnionym dostępie. Opisano nową koncepcję układu diagnostycznego do badań magnetycznych lin w tych odcinkach. Zaprezentowano również wyniki wstępnych laboratoryjnych pomiarów weryfikacyjnych nowego rozwiązania.

Słowa kluczowe: liny stalowe, diagnostyka, badania magnetyczne lin stalowych

https://doi.org/10.7494/miag.20234.1.557.25

Tłumaczenie PL

Nr 4/2023 (556)

Juliusz Krupiński¹, Herbert Wirth^1
1Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii, Politechnika Wrocławska

PERSPEKTYWY ROZWOJU INFRASTRUKTURY ENERGETYCZNEJ NA PRZYKŁADZIE PROJEKTU PODZIEMNEJ ELEKTROWNI SZCZYTOWO-POMPOWEJ W WYBRANYM SZYBIE KGHM PO ZAKOŃCZENIU EKSPLOATACJI

Artykuł porusza aspekty techniczne oraz technologiczne w zakresie możliwości stworzenia infrastruktury energetycznej, po zakończeniu produkcji w wybranym szybie KGHM Polska Miedź S.A. Zaproponowano kaskadowy system umieszczenia turbin w szybie i rozważono możliwości jego utworzenia, respektując przy tym wymiary turbin i szybu. W trakcie analizy zbadano odpowiednie moce turbin, przepływy, wymiary infrastruktury oraz możliwe rozwiązania w przezwyciężeniu ograniczeń rozwoju podziemnej elektrowni szczytowo-pompowej (PESP) w obiekcie pogórniczym.

Słowa kluczowe: magazyny energii, hydroelektrownia, rekultywacja, podziemna elektrownia
szczytowo-pompowa, obiekty pogórnicze

https://doi.org/10.7494/miag.2023.4.556.7
Tłumaczenie PL

Ryszard Snopkowski¹, Marta Sukiennik¹, Aneta Napieraj^1
1 Wydział Inżynierii Lądowej i Gospodarki Zasobami, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza

PODEJMOWANIE DECYZJI W KOPALNIACH WĘGLA KAMIENNEGO ZE WSPARCIEM WYBRANYCH METOD STOCHASTYCZNYCH

W artykule przedstawiono wybrane metody modelowania procesów stochastycznych, które mogą wspierać decydentów w polskich kopalniach węgla kamiennego. Przedstawiono klasyfikację determinant, które mają istotny wpływ na procesy realizowane w kopalniach. W opracowaniu rozróżniono również decyzje programowane i nieprogramowane podejmowane przez kadry zarządzające w kopalniach. Następnie przedstawiono trzy wybrane metody, które umożliwiają decydentom podejmowanie skutecznych decyzji, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla procesów realizowanych w kopalniach węgla kamiennego.

Słowa kluczowe: kopalnie węgla kamiennego, podejmowanie decyzji, metody stochastyczne

https://doi.org/10.7494/miag.2023.4.556.19
Tłumaczenie PL

Beata Świątek^1
1PORR S.A.

TS-26 – NAJDŁUŻSZY POZAMIEJSKI TUNEL DROGOWY W POLSCE, REALIZOWANY W TECHNOLOGII NATM. STUDIUM PRZYPADKU

W artykule szczegółowo opisano uwarunkowania prawne, techniczne oraz geologiczne, z jakimi musieli zmierzyć się projektanci i wykonawcy tunelu TS-26, znajdującego się w ciągu drogi ekspresowej S3. Tunel, będący najdłuższym pozamiejskim tunelem drogowym w Polsce, został zrealizowany przy użyciu nowej metody austriackiej budowy tuneli (NATM), będącej metodą górniczą. Projekt ten stanowił ogromne wyzwanie inżynieryjne ze względu na skomplikowane warunki geologiczne oraz konieczność zapewnienia najwyższych standardów bezpieczeństwa. W artykule omówiono proces projektowania, w tym szczegółowe analizy geologiczne, oraz etapy realizacji tunelu, które obejmowały drążenie, wykonanie obudowy wstępnej i ostatecznej, a także instalację zaawansowanych systemów bezpieczeństwa. Tunel TS-26 jest kluczowym elementem infrastruktury drogowej, który znacząco poprawi komunikację w regionie oraz przyczyni się do rozwoju gospodarczego Dolnego Śląska.

Słowa kluczowe: tunel, drążenie i budowa tunelu, metoda górnicza drążenia tuneli

https://doi.org/10.7494/miag.2023.4.556.29
Tłumaczenie PL

Jacek Zarzycki^1
1 Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie

WPŁYW WYBRANYCH PARAMETRÓW NA WARTOŚĆ MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI TAŚM PRZENOŚNIKOWYCH Z RDZENIEM POLIESTROWO-POLIAMIDOWYM

W artykule zestawiono informacje na temat wpływu wybranych czynników na wartość modułu sprężystości taśm przenośnikowych z rdzeniem tekstylnym. Przedstawiono metodę badania modułu sprężystości w warunkach laboratoryjnych, wskazano, jak wartość modułu sprężystości zmienia się w zależności od zakresu obciążenia oraz temperatury. Moduł sprężystości jest to parametr, którego wartość jest niezbędna do poprawnego projektowania w szczególności długich i niekonwencjonalnych przenośników taśmowych.

Słowa kluczowe: taśmy przenośnikowe, moduł sprężystości, wpływ temperatury i obciążenia

https://doi.org/10.7494/miag.2023.4.556.49
Tłumaczenie PL

Nr 3/2023 (555)

DOMINIK BUKSA, PAWEŁ MADEJSKI, MICHAŁ KARCH

Szybkie prototypowanie dysz wodnych z wykorzystaniem wyników modelowania CFD oraz druku 3D

W ostatnich latach zwiększa się zainteresowanie metodami szybkiego prototypowania, które wykorzystywane są w różnych gałęziach przemysłu. Prototypy coraz częściej są wykonywane w technologii druku 3D, co wynika głównie ze względnie niskich kosztów opracowania i wytworzenia takiej konstrukcji oraz krótkiego czasu potrzebnego na ich fizyczne wykonanie. Praca przedstawia możliwości zastosowania technik szybkiego prototypowania na przykładzie wodnych dysz napędowych. Wykorzystywane są one głównie w energetyce, np. do produkcji mgły wodnej, w strumienicach czy skrapla- czach. Dysze takie umożliwiają formowanie strugi, jej zasięgu czy wydajności w zależności od wymagań projektowych. W celu oceny efektywności dyszy wykorzystane zostaną narzędzia CFD (computational fluid dynamics) oraz druk 3D. Do wytworzenia prototypów dysz użyto drukarki 3D opartej na technologii FDM. Wyniki CFD zweryfikowano z eksperymentem. Przedstawiono analizy dotyczące czterech różnych kształtów dysz i wyjaśniono rozbieżności pomiędzy wynikami wstępnej analizy eksperymentalnej oraz numerycznej. By wskazać niedoskonałości wynikające z druku 3D, wykorzystano ska- ner 3D, za pomocą którego przedstawiono wewnętrzny przekrój dyszy. Przeprowadzone badania wskazują na znaczący potencjał druku 3D w szybkim prototypowaniu oraz jego skuteczność w tworzeniu funkcjonalnych modeli dla różnych zastosowań inżynieryjnych.

Słowa kluczowe: CFD, szybkie prototypowanie, druk 3D, dysze wodne

https://doi.org/10.7494/miag.2023.3.555.7

Tłumaczenie PL

PAWEŁ GARA, YAROSLAV FEDOROVYCH, BOGDAN KOPEY

Badanie odporności żerdzi pompowej na uszkodzenie zmęczeniowe

W artykule przedstawiono wyniki badań laboratoryjnych zmęczenia próbek wykonanych z pełnowymiarowych żerdzi pompowych ze stali 15H2GMF w różnych środowiskach korozyjnych. Dla porównania podobne badania przeprowadzono dla zmęczenia korozyjnego próbek wykonanych z pełnowymiarowych żerdzi ze stali 20N2M, 15H2NMF i 15N3MA. Granica wytrzymałości badanych prętów ze stali 15H2GMF w solance złożowej jest o 22% niższa niż stali 20N2M i o 13% niższa niż stali 15H2NMF, a w środowisku symulującym działanie H2S jest o 34% niższa niż dla stali 20N2M i o 32% niższa od stali 15H2NMF. Przedstawione wyniki uzyskano przy zastosowaniu złożonej metody powierzchniowego wzmacniania żerdzi, która została opracowana w laboratorium Katedry Maszyn i Urządzeń Naftowych i Gazowych Narodowego Uniwersytetu Technicznego Nafty i Gazu w Iwano-Frankiwsku i przetestowana w NGVU Dolynanaftogaz.

Słowa kluczowe: uszkodzenie zmęczeniowe, zmęczenie korozyjne, żerdź pompowa, wiertnictwo

https://doi.org/10.7494/miag.2023.3.555.37

Tłumaczenie PL

GRZEGORZ OLSZYNA, TOMASZ ROKITA, ANDRZEJ TYTKO

Nowe podejście do oceny trwałości eksploatacyjnej lin stalowych

Problematyka przyszłego przewidywania stanu technicznego lin w czasie ich eksploatacji jest bardzo istotnym zagadnieniem związanym z bezpieczeństwem użytkowania i obsługi urządzeń. Liny stalowe jako elementy nośne podlegają procesom degradacji przez różnego rodzaju formy zużycia w procesie eksploatacji. Zmienne obciążenia powodują złożony stan naprężeń w drutach, co przekłada się na różne naprężenia rozciągające, skręcające czy naciski powierzchniowe pomiędzy drutami. Liny również narażone są na trudne warunki pracy, np. środowisko korozyjne, zużycie zmęczeniowe, co prowadzi w konsekwencji do osłabienia ich własności użytkowych. Liny jako elementy odpowiedzialne wymagają dokładnego, a zarazem prostego sposobu prognozowania ich bezawaryjnej pracy w prosty i jednoznaczny sposób.
Niniejszy artykuł dotyczy zagadnień nowego podejścia do wyznaczania trwałości zmęczeniowej lin stalowych. Tematyka bezpieczeństwa na temat lin stalowych od wielu lat jest zagadnieniem trudnym i nie- jednoznacznym do wyznaczenia, nie znając trwałości zmęczeniowej obiektu. W artykule omówiono metody doświadczalne i praktyczne do wyznaczania trwałości zmęczeniowej lin stalowych.

Słowa kluczowe: liny stalowe, trwałość zmęczeniowa, liny kompaktowane, zużycie

https://doi.org/10.7494/miag.2023.3.555.49

Tłumaczenie PL

TOMASZ GÓRAL, STANISŁAW KRAWCZYK, JAN PAWLIK

Możliwości wytwarzania elementów przestrzennych metodą napawania 135

Druk 3D z materiałów termoplastycznych powoli staje się powszechny, ponieważ przez ostatnie lata tematyka wytwarzania przyrostowego zyskała zwolenników, zaś ceny samych urządzeń znacząco spadły. Jednak w kwestii materiałowej popularnością cieszą się głównie tworzywa sztuczne. Choć metale można uznać za materiały termoplastyczne, ich przestrzenne nakładanie wymaga zaawansowanych technologii, co generuje duże koszty i utrudnia kontrolę procesu. Niniejszy artykuł omawia zagadnienie możliwości wytwarzania przyrostowego elementów metalowych za pomocą trójosiowego plotera sterowanego numerycznie połączonego z półautomatem spawalniczym z wykorzystaniem metody Autorzy dodatkowo sprawdzili wpływ nagłych zmian wektorów prędkości na odchylenia geometryczne.

Słowa kluczowe: metoda 135, druk 3D, WAAM, napawanie, wytwarzanie przyrostowe

https://doi.org/10.7494/miag.2023.3.555.71

Tłumaczenie PL

Marek Borowski¹, Klaudia Zwolińska-Glądys¹, Andrzej Szmuk¹

¹AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie

Analiza możliwości wykorzystania metanu z kopalni węgla kamiennego w układzie trójgeneracyjnym w celu ograniczenia emisji metanu do atmosfery

Gazy cieplarniane i ich emisje są zagadnieniami, które z uwagi na zmiany klimatyczne, są coraz częściej poruszane. Metan, obok dwutlenku węgla, uznawany jest za jeden z najistotniejszych gazów cieplarnianych, którego ograniczenie emisji może przynieść zauważalne korzyści dla środowiska w krótkim czasie. Emisje antropogeniczne stanowią około 60% całkowitej emisji metanu, stąd też to właśnie w tym obszarze najczęściej poszukiwane są rozwiązania ograniczające emisje tego gazu. Przedmiotem opracowania jest system ujęcia metanu w kopalni Pniówek, należącej do Górnośląskiego Zagłębia Węglowego (południowa Polska), oraz możliwości zagospodarowania metanu za pomocą silników trójgeneracyjnych. W artykule omówiono możliwość wykorzystania metanu z kopalń węgla kamiennego w celu ograniczenia jego emisji do atmosfery oraz z uwagi na możliwość jego opłacalnego wykorzystania. Autorzy przedstawiają zastosowanie układu trójgeneracyjnego, w którym metan z kopalni jest spalany w silnikach gazowych i wykorzystywany do produkcji energii elektrycznej, cieplnej i chłodniczej. Pozwala to na zmniejszenie emisji metanu do atmosfery przy jednoczesnym zwiększeniu efektywności wykorzystania węgla. W artykule przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w kopalni węgla kamiennego w Polsce i na tym przykładzie wskazano na ekologiczne i ekonomiczne korzyści wynikające z zastosowania układu trójgeneracyjnego.

Słowa kluczowe: emisja metanu, ograniczenie emisji, wykorzystanie gospodarcze, układ trojgeneracyjny

https://doi.org/10.7494/miag.2023.2.554.7
Tłumaczenie PL

Konrad Trzop¹

¹Polska Grupa Górnicza S.A., KWK RUDA Ruch Bielszowice

Zastosowanie układu pomiarowo – rejestrującego parametry pracy obudowy zmechanizowanej z wykorzystaniem technologii MEMS

Stosowanie innowacyjnych technologii w procesie produkcji węgla kamiennego jest nieodzownym elementem budowania przedsiębiorstwa na miarę współczesnych czasów. Tempo zachodzących zmian środowiskowych i społecznych generuje potrzebę ciągłego doskonalenia procesu wydobycia węgla kamiennego. Obszar maszyn i urządzeń jest  najważniejszym elementem całego procesu produkcyjnego.  Maszyny i urządzenia wymagają stałego monitorowania ich parametrów pracy celem zapewnienia ciągłości produkcyjnej oraz jego bezpieczeństwa. Propozycją takiego rozwiązania jest układ pomiarowo – rejestrujący parametry pracy obudowy zmechanizowanej. Skonstruowany układ pomiarowy wykorzystuje technologie MEMS do pomiaru zmian nachylenia  poprzecznego, podłużnego elementów i wysokości obudowy. Praca układu pomiarowego pozwala określić parametry pracy zmechanizowanej obudowy w ścianie wydobywczej.

W artykule przedstawiono przykład wykorzystania technologii  MEMS w czujnikach układu pomiarowego oraz etapy badań zrealizowanych celem przystosowania obudowy zmechanizowanej do wdrożenia układu pomiarowego w warunkach rzeczywistych.

Słowa kluczowe: zmechanizowana obudowa ścianowa, efektywność, bezpieczeństwo, MES, MEM, górnictwo podziemne

https://doi.org/10.7494/miag.2023.2.554.31
Tłumaczenie PL

Paweł Galant¹, Radosław Srebniak¹

¹Lubelski Węgiel „Bogdanka”

Optymalizacja transportu urobku w kopalni węgla kamiennego poprzez usprawnienie automatycznego trybu sterowania

W obecnych czasach kopalnie węgla kamiennego zmagają się z powszechnym zjawiskiem dekarbonizacji gospodarek krajów europejskich. Dlatego  zmuszone są stale poszukiwać możliwości obniżania jednostkowych kosztów wydobycia. Jest to wyjątkowo trudne w obecnych czasach, ponieważ producenci maszyn i urządzeń górniczych nie są skłonni ponosić wysokich kosztów na badania i rozwój nowych produktów, gdyż branża ta jest obarczona wysokim ryzykiem nieopłacalności. Ten artykuł opisuje jeden z przykładów, w którym podjęto próbę obniżenia kosztów wydobycia węgla kamiennego wykorzystując modyfikację sposobu sterowania podziemnymi odstawami urobku w polskiej kopalni LW „Bogdanka”.

Słowa kluczowe: przenośnik taśmowy, tryb sterowania, automatyka

https://doi.org/10.7494/miag.2023.2.554.45
Tłumaczenie PL

Franciszek Niezgoda¹, Janusz Zając¹, Kazimierz Mitko¹, Izabela Górecka¹, Stanisław Mojżysz¹

¹ Urządzenia i Konstrukcje S.A.

Innowacyjna górnicza frezarka spągowa

W artykule opisano proces powstania  frezarki spągowej Hydroma. Omówiono  aktualne  sposoby rozwiązania problemów eksploatacyjnych  związanych z wypiętrzaniem spągu w zakładach górniczych oraz kwestie konieczności utrzymania właściwych przekrojów wyrobisk w aktualnych warunkach  eksploatacji górniczej w celu zapewnienia ciągłości i bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego. Przeanalizowano dotychczasowe metody pobierki spągu pod kątem kosztów, pracochłonności, bezpieczeństwa i ochrony środowiska. W dalszej części nakreślono proces powstawania górniczej frezarki spągowej w firmie Urządzenia  i Konstrukcje Spółka Akcyjna – to jest omówiono etap analizy  technicznej i marketingowej, w trakcie której oceniono potrzeby i możliwości wdrożenia frezarki spągowej,  proces badań wstępnych i projektowania oraz budowy i badań przeprowadzonych na prototypie frezarki. Opisano sposób działania frezarki spągowej, która  napędzana silnikiem elektrycznym frezuje/urabia wypiętrzony spąg, ładuje i transportuje urobione skały do wozów transportowych, a wszystko to wykonuje sterowana zdalnie. W podsumowaniu omówiono zalety frezarki spągowej Hydroma wykonującej pracę efektywnie, skutecznie, z zapewnieniem bezpieczeństwa pracy, bez narażania środowiska na emisje szkodliwych substancji.

Słowa kluczowe: urabianie spągu, frezarka spągowa, wypiętrzanie spągu, wypiętrzanie spągu

https://doi.org/10.7494/miag.2023.2.554.53
Tłumaczenie PL

Janusz Zyśk¹, Artur Wyrwa¹, Maciej Raczyński¹, Marcin Pluta¹, Sabina Michalska¹, Emilia Wyrwa¹, Tadeusz Olkuski¹, Wojciech Suwała¹

¹Wydział Energetyki i Paliw, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, al. A. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków

Bilans energetyczny i emisyjny województwa małopolskiego w 2020 roku

W artykule przedstawiono bilans energetyczny dla województwa małopolskiego w 2020 roku. Wskazano produkcję, import, wsad i uzysk przemian, zużycie własne elektrowni i elektrociepłowni, straty w sieci oraz zużycie w sektorze gospodarki (przemysł, odpady), transporcie (drogowym i szynowym), budynkach (mieszkalnych i usługowych), a także w rolnictwie i leśnictwie następujących nośników energii: węgla kamiennego, ropy naftowej oraz pochodnych (w tym benzyny, oleje, LPG), opadów nieodnawialnych, ciepła systemowego i energii elektrycznej. Przedstawiono również oszacowanie emisji gazów cieplarnianych w 1990 i 2020 roku w województwie małopolskim.

Słowa kluczowe: emisje gazów cieplarnianych, scenariusze energetyczne, bilans energii

https://doi.org/10.7494/miag.2023.1.553.7

Tomasz Kuś¹, Navaneethan Subramanian¹, Paweł Madejski¹, Michał Karch¹

¹AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki, al. A. Mickiewicza 30,
30-059 Kraków

Ocena możliwości wychwytu CO₂ metodami post-combustion

Spalanie paliw kopalnych w procesie wytwarzania energii elektrycznej powoduje emisję dwutlenku węgla, który uważany jest za główną antropogeniczną przyczynę globalnego ocieplenia. Tematem pracy jest ocena możliwości wychwytu CO₂ metodami post-combustion. Scharakteryzowano główne rodzaje metod post-combustion, takie jak: absorpcja chemiczna, separacja fizyczna, separacja membranowa oraz pętla chemiczna. Przeprowadzono termodynamiczną analizę pracy nadkrytycznego bloku energetycznego zasilanego węglem i wyposażonego w instalację wychwytu CO2 metodą rozpuszczalnikową. Bazując na wynikach modelowania, oceniony został wpływ zastosowania technologii aminowej na sprawność elektrowni oraz emisję CO₂.

Słowa kluczowe: emisja CO₂, PCCS, technologie aminowe

https://doi.org/10.7494/miag.2023.1.553.19

Richard Kandzia¹, Mariusz Szot²

¹ THIELE GmbH & Co.KG, Werkstr. 3, 58640 Iserlohn, Germany
² GIG Central Mining Institute pl. Gwarków 1, 40-166 Katowice, Poland

Technologiczne aspekty rozwoju produkcji górniczych łańcuchów ogniwowych

W artykule przedstawiono krótką historię rozwoju oraz typy aktualnie produkowanych łańcuchów górniczych, ich udział w rynku światowym. Określono kierunki rozwoju łańcuchów ogniwowych górniczych w zakresie stosowanych materiałów i parametrów wytrzymałościowych. Wykazano negatywny wpływ niektórych czynników, które obniżają własności użytkowe łańcuchów ogniwowych górniczych.

Słowa kluczowe: łańcuch, bezpieczeństwo, trwałość

https://doi.org/10.7494/miag.2023.1.553.35

Radosław Rejman¹, Karolina Greń¹, Rafał Żelazko¹, Wojciech Liwacz¹

¹AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, al. A. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków

Autonomiczny łazik planetarny Kalman

W artykule zaprezentowano projekt, który stanowi dowód na przydatność organizacji studenckich oraz skuteczność popularyzacji zaawansowanych technologii i rozwiązań w przemysłowej przyszłości. Opracowany przez studentów autonomiczny łazik planetarny, wykorzystując filtr Kalmana oraz pozostałe algorytmy odpowiedzialne między innymi za dynamiczne mapowanie terenu oraz wyznaczanie ścieżek, jest w stanie bezkolizyjne poruszać się nawet w najbardziej wymagających środowiskach. Łazik wykorzystuje również skonstruowane przez studentów ramię 6DOF do swobodnego podejmowania zadań manualnych, takich jak pobieranie próbek gleby czy zadania naprawcze. Jest on także wyposażony w wiertło, które umożliwi pobranie próbki gleby z głębokości co najmniej 30 cm, co mocno wesprze badania historii geologicznej regionu. Robot został wielokrotnie przetestowany z sukcesem na zawodach łazików planetarnych, co potwierdza potencjał takich platform w eksploracji kosmicznej i możliwości zastosowania w przemyśle, szczególnie w trudno dostępnych obszarach górniczych. Prezentowany projekt stanowi inspirację dla przyszłych młodych inżynierów i naukowców, otwierając perspektywy na wykorzystanie podobnych technologii w efektywniejszym i bezpieczniejszym funkcjonowaniu przemysłu.

Słowa kluczowe: łazik, robot, autonomia, mechanizacja

https://doi.org/10.7494/miag.2023.1.553.35

Tomasz Budniok¹, Bernard Krakowczyk¹, Andrzej Tor¹, Wojciech Zasadni¹, Leszek Żyrek¹

¹Becker-Warkop Sp. z o.o, ul. Przemysłowa 11, 44-266 Świerklany

Nowoczesne środki transportu dołowego – Efekty techniczne i ekonomiczne oraz korzyści dla środowiska pracy wynikające z eksploatacji podwieszonych ciągników akumulatorowych typu VOLTER

Środki transportu z napędem akumulatorowym znajdują coraz większe zastosowanie w górnictwie podziemnym. W artykule scharakteryzowano podwieszony ciągnik akumulatorowy typu VOLTER, który jest przeznaczony do transportu urządzeń, materiałów oraz przewozu ludzi. Przedstawiono efekty techniczne i ekonomiczne związane z eksploatacją tego innowacyjnego rozwiązania w porównaniu z ciągnikami spalinowymi, między innymi w zakresie kosztów energii (paliwa) i czasu czynności konserwacyjnych. W artykule opisano również korzyści dla środowiska pracy, związane z stosowaniem ciągników akumulatorowych, wynikające z braku emisji spalin i istotnego zmniejszenia generowanego hałasu i ciepła co wpływa na poprawę warunków klimatycznych w porównaniu z ciągnikami spalinowym.

Słowa kluczowe: transport podwieszony, ciągnik akumulatorowy, koszty energii, koszty eksploatacyjne, środowisko pracy, warunki klimatyczne

https://doi.org/10.7494/miag.2022.4.552.7

Grzegorz Wąs¹, Adam Kluska¹, Marek Sobolowski¹, Marcin Garbacz¹, Marcin Pałka, Marek Wojtas²

¹Polska Grupa Górnicza S.A., Oddział KWK Piast-Ziemowit Ruch Ziemowit, ul. Granitowa 16, 43-155 Bieruń

²Elsta Elektronika Sp. z o.o., ul. Janińska 32, 32-020 Wieliczka

System monitoringu i wizualizacji wód dołowych w KWK Piast-Ziemowit Ruch Ziemowit

W artykule przedstawiono system monitorowania sieci rurociągów w kopalni Piast-Ziemowit Ruch Ziemowit, który został wdrożony w lutym 2023 r. System obejmuje monitoring zarówno rurociągów systemu przeciwpożarowego, jak i rurociągów odwadniających oraz wody pitnej. Ruch Ziemowit jest samowystarczalny w zakresie zużycia wody zarówno do celów technologicznych jak i bytowych. Precyzyjny monitoring rurociągów pozwala na zapewnienie parametrów instalacji dla celów technologicznych i bezpieczeństwa pożarowego kopalni. System pozwala również na wykrywanie stanów awaryjnych, monitoring poziomu wody w zbiornikach wyrównawczych, a pod względem hydrogeologicznym stosowany jest do bilansowania wód. Przepływomierze zainstalowane przy pompach pozwalają na faktyczny pomiar wydajności pomp, określenie ich sprawności, a tym samym pozwalają na diagnostykę wyprzedzającą przyszłe awarie oraz podjęcie działań zapobiegawczych. Wizualizacja pracy systemu dostępna jest z poziomu przeglądarki internetowej i pozwala na wygodną i intuicyjną konfigurację pod bieżące potrzeby użytkownika związane z wprowadzaniem zmian w instalacji. Aplikacja wizualizacyjna posiada rozbudowaną funkcjonalność do podglądu bieżącego i analizy zdarzeń historycznych oraz diagnostyki stanów awaryjnych.

Słowa kluczowe: monitoring, wody kopalniane, odwodnienie, wizualizacja

https://doi.org/10.7494/miag.2022.4.552.21

Grzegorz Wojdyło¹

¹Euro-Tech Plus Sp. z o.o., Siekierzyce 1A, 59-407 Mściwojów

Nowoczesne systemy narzędziowe BETEK

W okresie transformacji dla zabezpieczenia odpowiedniej ilości energii i stabilności systemów energetycznych nadal będzie istnieć konieczność produkcji energii opartych na takich surowcach jak węgiel, gaz ziemny i pochodne ropy naftowej. Stąd następuje rozwój technik wydobywczych, mających na celu zwiększenie wydajności i podniesienie bezpieczeństwa, poprzez likwidację stanowisk pracy, stwarzających zagrożenie zdrowia i życia ludzkiego. Zapewniają to w pełni zautomatyzowane systemy wydobywcze. Jednak każdy choćby najlepiej zaprojektowany system jest tak mocny jak jego najsłabsze ogniwo. W większości maszyn urabiających narzędziem skrawającym mającym wpływ na wydajność są noże styczno-obrotowe. W pełni zautomatyzowane systemy maszyn urabiających mają sens tylko, gdy w konstrukcji organów urabiających zostaną zastosowane wysokiej jakości materiały użyte do produkcji obsad, tulei nożowych, jak i samych noży. Jest to temat, nad którym firma EURO-TECH PLUS Sp. z o.o. wspólnie z firmą BETEK pracuje od lat.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.4.552.43

Słowa kluczowe: noże styczno-obrotowe, węgliki spiekane, górnictwo

JAN KUREK TOMASZ WYDRO

MAŁOPOLSKIE GÓRNICTWO SKAŁ MAGMOWYCH – TECHNOLOGIA WYDOBYCIA NA PRZYKŁADZIE KOPALNI PORFIRU „ZALAS”

Budowa geologiczna oraz zasoby skalne okolic Krakowa są bardzo urozmaicone. Wynika to z jednej strony z położenia tego obszaru na styku trzech jednostek strukturalnych, a z drugiej strony jest spowodowane różnorodnością zachodzących w tej części Małopolski procesów geologicznych. Na powierzchni terenu ukazują się utwory powstałe w okresie od dewonu do czwartorzędu, natomiast w otworach wiertniczych stwierdzono skały jeszcze starsze. Występowanie skał magmowych w Małopolsce koncentruje się na stosunkowo małym obszarze. W przeszłości eksploatowano czerwony porfir w Miękini, melafir w Regulicach oraz porfir w miejscowości Orlej. Obecnie czynne kamieniołomy, prowadzące ciągłą eksploatację to Kopalnia Porfiru „Zalas” w miejscowości Zalas oraz Kopalnia Diabazu „Niedźwiedzia Góra” w Tenczynku.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.3.551.7

PIOTR KULINOWSKI

KIERUNKI ZMNIEJSZENIA ENERGOCHŁONNOŚCI GÓRNICZYCH PRZENOŚNIKÓW TAŚMOWYCH

W artykule poruszono problematykę oszczędności energii zużywanej przez górnicze przenośniki taśmowe. Wykorzystując pojęcie wskaźnika energochłonności, przedstawiono kierunki ograniczenia zużycia energii przenośników taśmowych przez zastosowanie energooszczędnych podzespołów, modernizację układu napędowego lub wprowadzenie zmian organizacyjno-technicznych w procesie odstawy urobku.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.3.551.21

ZYGMUNT ZUSKI

WYTYCZENIE NOWEJ DROGI TRANSPORTOWEJ W REJONIE GROT KRYSZTAŁOWYCH KOPALNI SOLI „WIELICZKA” W POSTACI SZYBIKU

Z URZĄDZENIEM TRANSPORTOWYM

W artykule przedstawiono koncepcję budowy szybiku materiałowego pomiędzy poziomem II niższym i II wyższym oraz wyposażenie go we wciągnik do transportu materiałów. Celem przedsięwzięcia jest zapewnienie drogi transportowej dla materiałów koniecznych do wykonania zabezpieczenia szeroko rozumianego rejonu grot kryształowych. Aktualnie nie ma połączenia pomiędzy poziomami IIn i IIw wyrobiskiem transportowym pionowym. Transport materiałów w ograniczonym zakresie odbywa się ręcznie pochylniami.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.3.551.35

BEATA BORSKA DAWID SZURGACZ JAN GIL

ROZWÓJ UKŁADU DOŁADOWANIA DLA ZAPEWNIENIA PODPORNOŚCI ZMECHANIZOWANEJ OBUDOWY ŚCIANOWEJ

Zmechanizowana obudowa ścianowa stanowi podstawowe zabezpieczenie w ścianie wydobywczej. Jej zasadniczym zadaniem jest utrzymanie stropu znajdującego się nad wyrobiskiem ścianowym. Tym samym obudowa musi mieć zdolność do stawiania oporu górotworowi, który stara się zacisnąć wyrobisko górnicze. Siła, z jaką obudowa działa na strop wyrobiska, nazywana jest podpornością. W artykule opisano problematykę podporności zmechanizowanej obudowy ścianowej. Dokonano przeglądu układów doładowania. Jako cel pracy przyjęto zapewnienie uzyskania wymaganej podporności wstępnej i utrzymania podporności roboczej. W tym zakresie przedstawiono uzyskane wyniki badań nad prototypowym podwójnym blokiem z automatycznym doładowaniem ciśnienia. Artykuł uwzględnia wyniki badań stanowiskowych oraz eksploatacyjnych w warunkach rzeczywistych.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.3.551.53

MAREK WOJTAS, DAMIAN KAZUBIŃSKI, KLAUDIUSZ PILARZ

INNOWACYJNA OBUDOWA ZMECHANIZOWANA SKRZYŻOWANIA TYPU HENNLICH-20/43-CH

Eksploatacja podziemna minerałów systemem ścianowym wymaga wykonania dwóch równoległych wyrobisk korytarzowych (chodnik podścianowy i nadścianowy). W miarę postępu ściany następuje ich likwidacja (eksploatacja od granic). Przebudowę tego miejsca, czyli skrzyżowania chodnik-ściana, dokonuje się najczęściej ręcznie. Możliwe jest zastosowanie innych sposobów pozwalających zmniejszyć wysiłek fizyczny obsługi ściany. Jednym z rozwiązań jest wykorzystanie obudów przeznaczonych do tych miejsc. Przykładem takiego rozwiązania jest obudowa HENNLICH-20/43-CH. W artykule omówiono zalety zastosowania zmechanizowanej obudowy skrzyżowań jako alternatywę zabudowy z użyciem stojaków indywidualnych. Przedstawiono parametry techniczne wybranego typu obudowy zmechanizowanej.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.2.550.7

SZYMON RĘCZKOWICZ

MECHATRONICZNY PROJEKT DWUKOŁOWEJ PLATFORMY MOBILNEJ

W artykule przedstawiono wyniki prac nad projektem dwukołowej samobalansującej platformy mobilnej przygotowanym w ramach pracy inżynierskiej. Celem stworzenia konstrukcji było umożliwienie zwiększania mobilności osoby dorosłej na niewielkich odległościach w zurbanizowanym środowisku.
Całość prac projektowych podzielono na kilka części. W pierwszym etapie przedstawiono wymagania założone dla projektu urządzenia, dobrano elementy elektryczne oraz schemat ich połączeń elektrycznych. W drugiej części omówiono stworzony model CAD konstrukcji oraz jego elementy mechaniczne. W celu sprawdzenia wytrzymałości konstrukcji dokonano analizy MES korpusu urządzenia. Przedostatnią częścią było przeanalizowanie zagadnienia odwróconego wahadła, które pozwoliło na wyprowadzenie modelu przestrzeni stanu z rozdzieleniem na podsystemy bazy i drążka sterowniczego niezbędnego do opracowania sterowania dla platformy. W ostatniej części przygotowano algorytm stabilizujący na podstawie regulatora LQR oraz rozważano zastosowanie fuzji sensorycznej w postaci filtru Kalmana w celu zwiększenia dokładności określania kąta odchylenia konstrukcji.
Na koniec przygotowano symulacje w środowisku Simulink w celu sprawdzenia poprawności przygotowanego algorytmu. Całość została zwieńczona podsumowaniem prac oraz wytyczeniem kierunków dalszych badań.

Pobierz artykułhttps://doi.org/10.7494/miag.2022.2.550.17

WALDEMAR WÓJCICKI, MICHAŁ WÓJCICKI

WYKORZYSTANIE ZAPASÓW MAGAZYNOWYCH KOPALŃ DO POPRAWNEJ KOMPLETACJI GÓRNICZYCH PRZENOŚNIKÓW TAŚMOWYCH

W artykule przedstawiono zasady racjonalnego wykorzystania posiadanych w podziemnych zakładach górnictwa węglowego podzespołów przenośników w celu zestawienia kompletnych urządzeń właściwych dla konkretnych lokalizacji i wymaganych parametrów pracy. Ponieważ często są to zespoły od różnych producentów, to użytkownik będzie zobowiązany do przygotowania zbiorczej instrukcji obsługi oraz wystawienia deklaracji zgodności.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.2.550.53

JAN GIL, KAZIMIERZ STOIŃSKI, TOMASZ KARCZEWSKI, GRZEGORZ PUTANOWICZ

TECHNOLOGIE WYKORZYSTYWANE W PRODUKCJI ORAZ REMONTACH MASZYN I URZĄDZEŃ W ZRP „BIERUŃ”

Przedstawiono wykorzystanie różnych technologii w produkcji i remontach maszyn górniczych prowadzonych przez zakład ZRP „Bieruń”. Wieloletnia systematyczna rozbudowa parku maszynowego oraz niezbędnego zaplecza technicznego została ukierunkowana na maszyny sterowane numerycznie, roboty spawalnicze, a w przygotowaniu produktu programów komputerowych typu CAD/CAM. Problematykę przedstawiono na przykładzie produkcji sekcji zmechanizowanej obudowy ścianowej ZRP-15/35-POz.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.2.550.69

JANUSZ KOŁODZIEJSKI

CHARAKTERYSTYKA RYNKU SOLI W POLSCE NA PRZYKŁADZIE KOPALNI SOLI „KŁODAWA” S.A.

Artykuł jest skrótowym zestawieniem informacji dotyczących rynku solnego w Polsce. Poza tym określa dziedziny gospodarki, w których wykorzystywany jest chlorek sodu, źródła pozyskiwania soli i formy jej występowania (solanka, sól warzona i sól kamienna). Ponadto w artykule zawarto ogólne informacje dotyczące producentów soli warzonej i kamiennej w Polsce. Przedstawione są również udziały procentowe w rynku poszczególnych producentów soli, importerów i producentów soli w postaci stałej oraz kraje, produkujące najwięcej soli na świecie. W artykule ogólnie scharakteryzowano największego producenta soli kamiennej w Polsce, czyli Kopalnię Soli „Kłodawa” S.A. Stopień szczegółowości podawanych informacji został ograniczony ze względu na ich poufność i ochronę danych rynkowych.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.1.549.7

KRZYSZTOF SZYDŁOWSKI MICHAŁ FLASZA

ZABYTKOWA KOPALNIA SOLI „BOCHNIA”

Początki Kopalni Soli „Bochnia” sięgają 1248 r. Na przestrzeni wieków zmieniała się jej struktura, sposób eksploatacji, a także przeznaczenie, a sami górnicy byli w Polsce pionierami w kwestii sposobu wydobycia oraz zastosowanych technik. Przez setki lat wydrążono kilkanaście szybów, a pod Bochnią powstał labirynt chodników i korytarzy – swoiste miasto pod miastem. Ze względu na wyczerpywanie się złoża oraz coraz to większe koszty zaprzestano wydobycia, a ostatni kruch soli wyjechał na powierzchnię w 1990 r. Od tego czasu przedsiębiorstwo czyni starania mające na celu ochronę dziedzictwa przyrodniczego i historycznego przez zabezpieczanie wyrobisk oraz udostępnianie ich do zwiedzania rzeszy turystów.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.1.549.23

JAROSŁAW MALIK JAN KUCHARZ

STAN OBECNY I PRZYSZŁOŚĆ KOPALNI SOLI „WIELICZKA”

Artykuł przybliża zagadnienia związane z funkcjonowaniem Ko palni Soli „Wieliczka”, omawiając działalność w 2021 r. i plany na kolejne lata. Opisano działania przedsiębiorstwa związane z zabezpieczaniem i udostępnianiem kopalni. W zakresie ruchu tury- stycznego trwa jego odbudowa po ograniczeniach pandemicznych. W zarysie przedstawiono zadania zabezpieczające służące ograniczaniu zagrożeń naturalnych i zapewnieniu bezpieczeństwa ludzi przebywających w wyrobiskach podziemnych oraz działania proekologiczne. Omówiono również działania kopalni planowane na kolejne lata jej funkcjonowania.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.1.549.33

PIOTR URBAŃSKI ARTUR GAWLIK

PRODUKCJA SOLI KAMIENNEJ W O/ZG „POLKOWICE-SIEROSZOWICE” – STUDIUM PRZYPADKU

Pierwsze prace związane z rozpoznaniem złoża solnego w O/ZG „Polkowice-Sieroszowice” miały miejsce w 1991 r. Rozpoczęto wówczas drążenie szeregu wyrobisk udostępniających złoże solne z poziomu złoża rud miedzi. W chwili obecnej łączna długość wyrobisk górniczych w złożu soli wynosi około 40 km. Należy za- znaczyć, że w zależności od rodzaju wyrobiska ich kubatura jest różna, co wynika z gabarytów poszczególnych wyrobisk. Łączną kubaturę wyrobisk wykonanych w złożu solnym szacuje się na około 2,5 mln m³. W obszarze górniczym Sieroszowice sól występuje na głębokości 950 m p.p.t. W listopadzie 2013 r. kopalnia uzyskała koncesję na wydobywanie soli kamiennej ze złoża „Bądzów” (50 lat). Część robót górniczych w złożu solnym prowadzona jest systemem komorowym, mechanicznie, z wykorzystaniem kombajnów górniczych. Stosowana technologia urabiania złoża narzuca sposób wykonywania wyrobisk. Wyrobiska te (komory) wykonywane są warstwami z góry na dół. Docelowe wymiary poprzeczne komór to 15 m × 15 m (szer. × wys.) przy zróżnicowanej długości tych wyrobisk. Komory rozdzielone są filarami międzykomorowymi o szerokości 20 m, które powinny zapewnić zachowanie stateczności komór i samych filarów. Pozostałe roboty górnicze polega- ją na drążeniu wyrobisk korytarzowych o wymiarach 7 m × 5 m (szer. × wys.). Dotychczas prowadzone roboty górnicze mają miejsce mniej więcej w środkowej partii złoża (rozumiejąc ją jako miąższość), powstałe w wyniku tych robót wyrobiska zlokalizowane są w solach o zróżnicowanych parametrach geomechanicznych.

https://doi.org/10.7494/miag.2022.1.549.49

Sławomir Straszak, Artur Wiktor

SHEAVE AXLES OF MINE SHAFT HOISTS – DIFFICULTIES AND LIMITATIONS IN ASSESSING THEIR TECHNICAL CONDITION DURING IN-SERVICE TESTS

The paper discusses the difficulties and limitations in the possibility of assessing the technical condition of sheave axles during inservice tests resulting from the lack of access to many areas of the outer surface of the axle due to built-in bearings and mounted sheaves, as well as from the complex shape of some types of axles. Examples of in-service axle failures are given and the causes are discussed. In addition, information on the legal basis for performing non-destructive testing of sheave axles in service, technical requirements for sheave axles, critical areas found in axles, theoretical basis for ultrasonic testing, and testing techniques including the latest phased array method is presented.

Sławomir Straszak, Artur Wiktor

OSIE KÓŁ LINOWYCH GÓRNICZYCH WYCIĄGÓW SZYBOWYCH –- TRUDNOŚCI I OGRANICZENIA W OCENIE STANU TECHNICZNEGO PODCZAS BADAŃ EKSPLOATACYJNYCH

W artykule omówiono trudności i ograniczenia w możliwości oceny stanu technicznego osi kół linowych podczas badań w eksploatacji wynikające z braku dostępu do wielu obszarów powierzchni zewnętrznej osi ze względu na zabudowane łożyska i osadzone koła linowe, a także ze skomplikowanego kształtu niektórych typów osi. Podano przykłady eksploatacyjnych uszkodzeń osi i omówiono przyczyny ich powstawania. Dodatkowo przedstawiono informacje dotyczące podstaw prawnych wykonywania badań nieniszczących osi kół linowych w czasie eksploatacji; wymagań technicznych dla osi kół linowych; obszarów krytycznych występujących w osiach; teoretycznych podstaw badań ultradźwiękowych oraz technik prowadzenia badań wraz z najnowszą metodą phased array.

https://doi.org/10.7494/miag.2021.4.548.7

Bronisław Biel

INNOVATIVE HYDROMECHANICAL CLEANING OF MINE WATER SEDIMENTATION TANKS IN UNDERGROUND HEADINGS

In mines, water from natural inflows as well as process water from fire protection systems is usually stored in sedimentation tanks, located primarily at the lowest level of the mine. Such water usually contains mechanical contaminants, undergoing the process of sedimentation. The article presents a method enabling the cleaning of mine water sedimentation tanks. The method involves jet mining, hydrotransport and segregation into sediment (i.e. the solid fraction) and water. The consistence of sediment obtained after segregation makes the former transportable (e.g. using an appropriate conveyor/feeder), whereas water can be reused subsequently in the jet mining of sediment. One of the solutions enabling the performance of the above-named process is a ZEKO series system.

Bronisław Biel

INNOWACYJNE ROZWIĄZANIE HYDROMECHANICZNEGO CZYSZCZENIA OSADNIKÓW WÓD DOŁOWYCHW PODZIEMNYCH WYROBISKACH GÓRNICZYCH

W kopalniach podziemnych woda pochodząca z naturalnych dopływów oraz woda technologiczna pochodząca głównie z sieci rurociągów przeciwpożarowych gromadzona jest w osadnikach znajdujących się najczęściej na najniższym poziomie kopalni. Zwykle jest to woda zanieczyszczona mechanicznie. Gromadzenie się osadu odbywa się na zasadzie sedymentacji.

W artykule przedstawiono metodę oczyszczania osadników wód kopalnianych opartą na zasadzie hydrourabiania i hydrotransportu oraz sposób segregacji na część stałą, czyli osad, i wodę. Konsystencja otrzymanego osadu pozwala na jego transport, np. za pomocą przenośnika, a woda może być ponownie wykorzystana w procesie hydrourabiania osadu. Do tego celu stosuje się urządzenia z serii ZEKO.

https://doi.org/10.7494/miag.2021.4.548.21

Paweł Madejski Sławomir Różycki Marian Banaś Tadeusz Pająk

SELECTED ASPECTS OF COAL GASIFICATION FOR APPLICATION IN LOW-EMISSION ENERGY TECHNOLOGIES

Solid fuel electricity generation has been known and used for many years. The combustion of solid fuels is a complex process that requires proper preparation of the fuel, carrying out the combustion process, as well as the removal of harmful substances in the form of dust and gaseous pollutants (NOx, SOx, CO) from exhaust gases emitted into the environment. For decades, the gaseous form has been considered the noblest form of fuel. Gaseous fuels can be easily transported over long distances, are immediately ready for combustion and the composition of the fuel mixture can be freely adjusted. The constant pursuit to reduce anthropogenic greenhouse gas emissions require the use of low-emission and zero-emission energy generation technologies. In the case of coal, this will mean a shift from direct combustion to more advanced systems powered by gaseous fuel. The paper presents an overview of the available techniques and technologies of solid fuel gasification aimed at the production of gaseous fuels, which can be used in low-emission energy technologies. The computational methods of the gasification process are also presented, which allow the selection of the best technology and operating parameters of individual reactors.

Paweł Madejski Sławomir Różycki Marian Banaś Tadeusz Pająk

WYBRANE ASPEKTY ZGAZOWANIA WĘGLA DO ZASTOSOWANIA W NISKOEMISYJNYCH TECHNOLOGIACH ENERGETYCZNYCH

Wytwarzanie energii elektrycznej z wykorzystaniem paliw stałych jest znane i stosowane od wielu lat. Spalanie paliw stałych jest procesem złożonym, wymagającym odpowiedniego przygotowania paliwa, przeprowadzenia procesu spalania, jak również pozbawienia spalin szkodliwych substancji emitowanych do środowiska w postaci pyłu oraz zanieczyszczeń gazowych (NOx, SOx, CO). Od dekad jako najszlachetniejszą postać paliwa uznaje się postać gazową. Paliwa gazowe mogą być łatwo transportowane na duże odległości, są od razu gotowe do spalania, a skład mieszanki można dowolnie regulować. Ciągłe dążenie do ograniczenia antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych wiąże się z koniecznością stosowania niskoemisyjnych i zeroemisyjnych technologii wytwarzania energii. W przypadku węgla oznaczać to będzie konieczność odchodzenia od technologii bezpośredniego spalania na rzecz bardziej zaawansowanych układów zasilanych paliwem w postaci gazowej. W artykule przedstawiono przegląd dostępnych technik i technologii zgazowania paliw stałych ukierunkowanych na produkcję paliw gazowych, możliwych do zastosowania w niskoemisyjnych technologiach energetycznych. Przedstawione zostały także metody obliczeniowe procesu zgazowania mające umożliwić dobór najlepszej technologii oraz parametrów pracy poszczególnych reaktorów.

https://doi.org/10.7494/miag.2021.4.548.31

Władysław Celebański Piotr Piechota

METHODS FOR ADJUSTING THE BRAKING FORCE OF WINDERS WITH A TRACTION SHEAVE TO PREVENT THE RISK OF WIRE ROPE SLIPPAGE

In Koeppe winders, the emergency braking deceleration values must be higher than the values required by mining regulations and lower than the critical deceleration values due to the risk of hoisting rope slippage. Slippage of suspension ropes can lead to dam- age to the traction sheave lining and, in extreme conditions, serious damage to the shaft hoist. In order to limit the braking force to a safe value, the air or hydraulic oil pressure in the braking systems of winders is regulated during braking.

This paper presents methods for adjusting pressure in braking systems during braking and their influence on: the risk of slippage of the suspension ropes, the dynamics of the driving system and the dynamics of the skips themselves. Particular attention was paid to the solution in which the braking force varies during the braking process which can cause large changes in the value of the force acting on the winder.

Władysław Celebański Piotr Piechota

METODY REGULACJI SIŁY HAMOWANIA MASZYN WYCIĄGOWYCH Z KOŁEM PĘDNYM CHRONIĄCE PRZED RYZYKIEM WYSTĄPIENIA POŚLIZGU LIN

W maszynach wyciągowych z kołem Koeppe wartości opóźnień hamowania awaryjnego muszą być większe od wartości wymaganych przepisami górniczymi oraz ze względu na ryzyko wystąpienia poślizgu lin nośnych muszą być mniejsze od wartości opóźnień krytycznych. Poślizg lin nośnych może doprowadzić do uszkodzenia wykładziny koła napędowego, a w skrajnych warunkach do poważnego uszkodzenia wyciągu szybowego. W celu ograniczenia siły hamującej do wartości bezpiecznej ciśnienie powietrza lub oleju hydraulicznego w układach hamulcowych maszyn wyciągowych w czasie hamowania jest regulowane.

W artykule przedstawiono sposoby regulacji ciśnienia w układach hamulcowych podczas hamowania i ich wpływ na ryzyko wystąpienia poślizgu lin nośnych, dynamikę układu napędowego oraz dynamikę samych naczyń wyciągowych. Szczególną uwagę zwrócono na rozwiązanie, w którym siła hamowania jest zmienna w czasie procesu hamowania, co może powodować duże zmiany wartości siły działającej na naczynia wyciągowe.

https://doi.org/10.7494/miag.2021.4.548.49